حضرت فاطمه (س) قبل از خلقت

————————————————————————————–

 حضرت فاطمه(س) قبل از خلقت

————————————————————————————–

1- حوراء انسیه

2- حدیث لولاک

3- خلقت نور فاطمه(س)

4- روشنایی زمین با نور فاطمه(س)

5- امتحان قبل از خلقت

الف. امتحان در زیارتنامه حضرت فاطمه(س)

ب. پرسش: درباره زيارت حضرت فاطمه(س)

6- نطفه از میوه بهشتی

الف. جریان خلقت فاطمه(س)

ب. نطفه فاطمه(س)

————————————————————————————–

—————————

1- حوراء انسیه

—————————

حدیث «إِنَّ فَاطِمَةَ خُلِقَتْ حُورِیَّةً فِی صُورَةِ إِنْسِیَّةٍ» از جمله احادیث مشهور در باب منزلت و جایگاه والای فاطمه زهرا(س) می باشد. این حدیث در کتاب های «بحار الانوار» و «مستدرک الوسائل» به سند مشترک از کتاب «دلائل الامامة» ذکر شده است. گفتنی است که در منابع دیگری نیز این حدیث با سلسله سند دیگری نقل شده است. راویان آن در علم رجال اجمالاً توثیق شده اند، و سند حدیث، مورد اعتنا است

حدیث مزبور دارای دو معنای ظاهری و باطنی است؛ معنای ظاهری: «فاطمه، حوریّه ‏اى است که همانند صورت انسان خلق شده است». اما معنای باطنی: حضرت فاطمه(س) در مرحلۀ اول خلقت، همجنس حوریان از خاک نورانی بهشت است. وقتى که پروردگار متعال، آدم را آفرید، جسم نوری حضرت فاطمه(س) را به صورت یک سیب در بهشت در آورد، و در شب معراج، آن سیب را توسط حضرت جبرئیل، به پیامبر اکرم(ص) داد و پیامبر(ص) آن سیب را نوش جان فرمودند و نطفۀ حضرت فاطمه از آن سیب بهشتی منعقد شد، اما در مرحلۀ وجودی در این دنیا، همانند انسان ها خلق شده و ساختار فیزیکی و ظاهری او شبیه آنها است.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: خداوند نور حضرت فاطمه سلام الله علیها را پیش از آفرینش زمین و آسمان‌ها آفرید. عرض شد: یا رسول‌الله! مگر حضرت فاطمه علیهاالسلام از جنس آدمیان نیست؟ فرمود: او حور است در قالب آدمیان. خداوند نور وی را در صُلب آدم به ودیعه گذاشت و از صلب من بیرون آورد، هر گاه شوق بهشت می‌کنم، فاطمه را می‌بوسم. [1]

ابن‌عباس در خبر مفصلی از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل کرده که در ساق عرش نوری دیدم که فروزنده بود مانند حوریان بهشتی. پرسیدم کیست؟ گفتند: این دختر،«انسیه حوراء» است و او از میوه‌های بهشتی تکوّن یافته است.

حوریه‌ای است به صورت انسیه و انسیه‌ای است به معنی حوریه و چون درِ بهشت را گشودند، بوی حضرت فاطمه علیهاالسلام را استشمام کردم.

ابن‌عباس در خبر مفصلی از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل کرده که در ساق عرش نوری دیدم که فروزنده بود مانند حوریان بهشتی. پرسیدم کیست؟ گفتند: این دختر،«انسیه حوراء» است و او از میوه‌های بهشتی تکوّن یافته است. حوریه‌ای است به صورت انسیه و انسیه‌ای است به معنی حوریه و چون درِ بهشت را گشودند، بوی حضرت فاطمه علیهاالسلام را استشمام کردم.

مراد از حوریه این است که مانند انسان و انسیه، به کدورات عالم طبع، آلوده نشده و چون ملکه نوری است که به همه صور می‌توان متشکل گردد.

اصل حورالعین، از طبیعت ملک و نورانیت است و حضرت فاطمه، انسیه‌ای است که به نورانیت و روحانیت فرشتگان است. چون بشریت، مستلزم کثرت کثافات عنصری مادی است؛ حضرت فاطمه انسیه حوراء از کدورت طبیعت بشری دور و منزه است و او موجودیت بین فرشتگان و بشر است.

بدین جهت حضرت زهرا سلام الله علیها را «انسیه حوراء» گفتند که روح افزا و روح بخش و روح انگیز بود و در طینت سنخیتی او، کدورات و پلیدی وجود نداشته است.

بدین جهت حضرت زهرا سلام الله علیها را «انسیه حوراء» گفتند که روح افزا و روح بخش و روح انگیز بود و در طینت سنخیتی او، کدورات و پلیدی وجود نداشته است.

«انسیه حوراء»؛ یک فرشته‌ای به صورت ترکیب عنصری بشری است که در لطافت و ملاحت، حوراء و در صورت، بشری بود که آلوده به پلیدی‌های مادی نشده است.[2]

منابع:

[1] تفسیر الفرات، ص10.

[2] کتاب فاطمة الزهرا”س” صاحب ولایت کبری، ص75.

 

—————————

2- حدیث لولاک

—————————

زهرای اطهر(س) دارای مقامی است که برای احدی غیر از حضرات معصومین(ع) قابل درک نیست، و آن مقام شامخ عصمت و ولایت کلیه است. حدیث «لولاک» که در کتاب “فاطمه بهجة قلب المصطفی” آمده است بیان کننده این مدعاست:
عن اللّه تبارک و تعالی:يـا أَحْمَدُ! لَوْلاکَ لَما خَلَقْتُ الْأَفْلاکَ، وَ لَوْلا عَلِىٌّ لَما خَلَقْتُکَ، وَ لَوْلا فاطِمَةُ لَما خَلَقْتُکُما؛

 أی احمد، اگر تو نبودی ، افلاک را خلق نمی کردم ، و اگر علی نبود، تورا خلق نمی کردم و اگر فاطمه نبود، شما را خلق نمی کردم “
توجیه این حدیث قدسی این است که فلسفه آفرینش، رسیدن فیض و رحمت کامل به موجودات است. و تنها انسان کامل است که شایستگی در یافت کامل ترین فیض الهی را دارد. از آن جای که وجود مقدس فاطمه(س) سر چشمه و منشأ وجود یازده امام معصوم(ع) است، در این حدیث قدسی محور قرار گرفته است، یعنی اگر فاطمه(س) نبود، هدف از خلقت که وجود انسان کامل و خلیفه و حجت الهی روی زمین تا ابد است حاصل نمی شد و این به معنی برتری حضرت زهرا(س) از رسول اکرم(ص) نمی باشد، بلکه بدین معنی است که ادامة انوار مقدس معصومین(ع) به وسیلة دخت گرامی پیامبر اسلام(ص) است.
به عبارت دیگر: هدف آفرینش، انوار پاک چهارده معصوم(ع) است و همه این بزرگواران نَفس و نور واحد هستند، چنان که در آیة مباهله،(آل عمران(3) آیه 61) خدا از علی(ع) به عنوان نفس نبی (ص) یاد کرده است. رسول خدا(ص) فرمود: “خدا من، علی، فاطمه، حسن و حسین را از یک نور آفرید”.

منبع:

بحارالانوار، ج 27، ص 131، حدیث 122.

 

لیکن چون فاطمه واسطة فیض یازده اختر آسمان ولایت و امامت است، خدا خطاب به حضرت محمد(ص) فرمود: “اگر فاطمه نبود، شما را خلق نمی کردم” زیرا آن جریان نور مقدس پیامبر از طریق فاطمه ادامه یافته و تا قیام قیامت بر قرار و ثابت است. همان گونه که به لحاظ این که فاطمه(س) و حدت بخش انوار پاک و مرکز دایرة وجود است، در حدیث کسا محور پنج تن(ع) واقع شده است: “هُمْ فَاطِمَهُ وَ أبُوهَا وَ بَعْلُهَا وَ بَنُوهَا“.

منبع:

مفاتیح الجنان، ص 1211.

 

——————————

3- خلقت نور فاطمه

——————————

مرحوم علامه سید محمد حسن میرجهانی رحمه الله علیه در کتاب «جنه العاصمه؛ در تاریخ ولادت و حالات حضرت فاطمه سلام الله علیها» و در فصل اول کتاب که به بیان ابتدا آفرینش نور مقدس حضرت زهرا سلام الله علیها اختصاص دارد، در ذیل حدیث هفتم می فرماید که:

در کتاب دهم بحار الانوار و کتاب نزهه الابرار تالیف محدث جلیل سید هاشم بحرینی و کتاب معانی الاخبار شیخ صدوق علیه الرحمه به سند خود از سدیر صیرفی از امام صادق علیه السلام روایت کرده است که:

«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص خُلِقَ نُورُ فَاطِمَةَ ع قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ الْأَرْضَ وَ السَّمَاءَ فَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَلَيْسَتْ هِيَ إِنْسِيَّةً فَقَالَ فَاطِمَةُ حَوْرَاءُ إِنْسِيَّةٌ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَ كَيْفَ هِيَ حَوْرَاءُ إِنْسِيَّةٌ قَالَ خَلَقَهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ نُورِهِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ آدَمَ إِذْ كَانَتِ الْأَرْوَاحُ فَلَمَّا خَلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ آدَمَ عُرِضَتْ عَلَى آدَمَ قِيلَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَ أَيْنَ كَانَتْ فَاطِمَةُ قَالَ كَانَتْ فِي حُقَّةٍ تَحْتَ سَاقِ الْعَرْشِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَمَا كَانَ طَعَامُهَا قَالَ التَّسْبِيحُ وَ التَّقْدِيسُ وَ التَّهْلِيلُ وَ التَّحْمِيد…

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: نور فاطمه سلام الله علیها پيش از خلقت زمين و آسمان آفريده شده است.

بعضي از حاضران پرسيدند: مگر او بشر نيست؟ حضرت فرمودند: فاطمه(س) حوريه‌اي بشرگونه است.

حاضران سؤال كردند: چگونه؟ حضرت فرمودند: خداوند -عزّ و جلّ- پيش از آن‌كه آدم را بيافريند، او را از نور خود آفريد، آن هنگام كه ارواح بودند.

سؤال كردند: فاطمه در آن هنگام كجا بود؟

فرمودند: در حُقّه و جايگاهي در زير ساقة عرش، و در جواب اين‌كه سؤال كردند: غذاي او چه بود؟ فرمودند: غذاي او «تسبيح» و «تقديس» و «تهليل، يعني لااله‌الاالله» و «حمد و ثناي الهي» بود».

 

—————————————

4- روشنایی زمین با نور فاطمه

—————————————

زمین و آسمان ها همه با نور فاطمه زهرا روشنایی می گیرند. موجودات جهان همه از پنج نور مقدس آفریده شده اند. پیامبر اسلام در این باره چنین  فرموده است: خداوند تعالی ما اهل بیت را هنگامی آفرید که نه آسمان بر افراشته  بود و نه زمین گسترده، نه عرشی و نه بهشتی و نه دوزخی. ما خداوند را تسبیح می کردیم  آن هنگام که تسبیح‌کننده‌ای نبود. هنگامی که خداوند خواست جهان را بیافریند نور مرا  شکافت و از آن  عرش  را بیافرید؛ پس نور عرش از نور من است و نور من از نور خدا است و من با برتر‌ از عرش هستم.
آنگاه نور علی بن ابی طالب را شکافت و از آن فرشتگان را آفرید؛ پس نور فرشتگان از نور علی بن ابی طالب است و نور وی از نور خداست و نور علی علیه السلام برتر از ملائکه است.
آن‌گاه نور دخترم را شکافت و از آن آسمان ها و زمین را بیافرید؛ پس نور آسمان‌ها و زمین از نور دخترم فاطمه است و نور فاطمه از نور خداست و او والاتر از آسمان‌ها و زمین است.

آنگاه نور حسن را شکافت و از آن خورشید و ماه را آفرید؛ پس نور خورشید و ماه از نور حسن است و نور وی از نور خداست و حسن والاتر از خورشید و ماه است.
آن گاه نور حسین را شکافت و از آن بهشت و حورالعین را آفرید. پس نور بهشت و حورالعین از نور حسین است و نور حسین از نور خداست و حسین والاتر از بهشت و حورالعین است.
و سپس خداوند از نور حسین، ائمه دیگر را آفرید. آنها علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و حسن بن علی و حجه بن الحسن المهدی علیهم السلام اند.

پس نتیجه می گیریم که چون ادامة انوار مقدس معصومین(ع) به وسیلة دخت گرامی پیامبر اسلام(ص) است اورا لولاک لما خلقت الأفلاک نامیدند واین که چرا از زمان خاتم النبین (یعنی دخت پیامبر خاتم(ص)) روشن است که وجود مقدس حضرت فاطمه(س) از قبل خلقت ادم موجود بوده وهمه ی موجودات از نور وجودی او بهره مند بوده اند تا اینکه با گذشت زمانی عالم برای وجود او آمادگی کسب کرده ونهایتا خداوند اورا به پیامبر اکرم(ص) عنایت نمود تا یازده نورجلی از او پدیدار گردد.

منبع:

بحارالانوار، ج 25، ص 16 تا 20.

 

«عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ قُلْتُ لَهُ لِمَ سُمِّيَتْ فَاطِمَةُ الزَّهْرَاءُ زَهْرَاءَ فَقَالَ لِأَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ خَلَقَهَا مِنْ نُورِ عَظَمَتِهِ فَلَمَّا أَشْرَقَتْ أَضَاءَتِ السَّمَاوَاتُ وَ الْأَرْضُ بِنُورِهَا وَ غَشِيَتْ أَبْصَارُ الْمَلَائِكَةِ وَ خَرَّتِ الْمَلَائِكَةُ لِلَّهِ سَاجِدِينَ وَ قَالُوا إِلَهَنَا وَ سَيِّدَنَا مَا لِهَذَا النُّورِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِمْ هَذَا نُورٌ مِنْ نُورِي أَسْكَنْتُهُ فِي سَمَائِي خَلَقْتُهُ مِنْ عَظَمَتِي أُخْرِجُهُ مِنْ صُلْبِ نَبِيٍّ مِنْ أَنْبِيَائِي أُفَضِّلُهُ عَلَى جَمِيعِ الْأَنْبِيَاءِ وَ أُخْرِجُ مِنْ ذَلِكَ النُّورِ أَئِمَّةً يَقُومُونَ بِأَمْرِي يَهْدُونَ إِلَى حَقِّي وَ أَجْعَلُهُمْ خُلَفَائِي فِي أَرْضِي بَعْدَ انْقِضَاءِ وَحْيِي… جابر مى‏گويد: محضر مبارك امام صادق عليه السّلام عرض كردم: براى چه فاطمه زهراء سلام اللَّه عليها به زهراء موسوم گرديد؟ حضرت فرمودند: زيرا حقّ عزّ و جلّ او را از نور عظمت خودش آفريد، و هنگامى كه نور وجود فاطمه سلام اللَّه عليها درخشيد آسمانها و زمين به نورش روشن شده و ديدگان فرشتگان از شدّت نورش بسته شد و تمام ملائكه، حقّ تبارك و تعالى را سجده نموده و عرض كردند: اي اله و معبود ما و سرور و مولاى ما! اين نور چه خصوصيّتى دارد كه اين قدر تابان و روشن است؟ خداوند متعال به آنها وحى فرمود: اين نور از نور من است كه در آسمان ساكنش كرده‏ام آن را از عظمت خويش آفريدم، آن را از صلب پيامبرى از پيامبران كه بر تمام انبياء برتريش داده‏ام خارج خواهم ساخت و از اين نور پيشوايانى را بيرون مى‏آورم كه به امر من قيام مى‏كنند و مردم را به طرف من هدايت مى‏نمايند، اين پيشوايان را پس از انقطاع وحى خلفاي خود در زمين قرار مى‏دهم.»

منبع:

علل الشرائع ، ج‏1، ص180.

 

اين حديث شريف اشاره دارد به خلقت ملکوتي حضرت فاطمه زهرا(س) که قبل از خلقت مادّي حضرتش بوده است ؛ امّا بعد از خلقت ملائک جبروتي. البته آن حضرت را خلقتي قبل از اين رتبه نيز بوده است که ملائک را از آن درکي نيست.

«عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ بَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ ص صَلَّى صَلَاةَ الْفَجْرِ ثُمَّ اسْتَوَى فِي مِحْرَابِهِ كَالْبَدْرِ فِي تَمَامِهِ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنْ رَأَيْتَ أَنْ تُفَسِّرَ لَنَا هَذِهِ الْآيَةَ قَوْلَهُ تَعَالَى فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ فَقَالَ النَّبِيُّ ص أَمَّا النَّبِيُّونَ فَأَنَا وَ أَمَّا الصِّدِّيقُونَ فَعَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ أَمَّا الشُّهَدَاءُ فَعَمِّي حَمْزَةُ- وَ أَمَّا الصَّالِحُونَ فَابْنَتِي فَاطِمَةُ وَ وَلَدَاهَا الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ فَنَهَضَ الْعَبَّاسُ مِنْ زَاوِيَةِ الْمَسْجِدِ إِلَى بَيْنِ يَدَيْهِ ص وَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَ لَسْتُ أَنَا وَ أَنْتَ وَ عَلِيٌّ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ مِنْ يَنْبُوعٍ وَاحِدٍ قَالَ ص وَ مَا وَرَاءَ ذَلِكَ يَا عَمَّاهْ قَالَ لِأَنَّكَ لَمْ تَذْكُرْنِي حِينَ ذَكَرْتَهُمْ وَ لَمْ تُشَرِّفْنِي حِينَ شَرَّفْتَهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص يَا عَمَّاهْ أَمَّا قَوْلُكَ أَنَا وَ أَنْتَ وَ عَلِيٌّ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ مِنْ يَنْبُوعٍ وَاحِدٍ فَصَدَقْتَ وَ لَكِنْ خَلَقَنَا اللَّهُ نَحْنُ حَيْثُ لَا سَمَاءَ مَبْنِيَّةَ وَ لَا أَرْضَ مَدْحِيَّةَ وَ لَا عَرْشَ وَ لَا جَنَّةَ وَ لَا نَارَ كُنَّا نُسَبِّحُهُ حِينَ لَا تَسْبِيحَ وَ نُقَدِّسُهُ حِينَ لَا تَقْدِيسَ فَلَمَّا أَرَادَ اللَّهُ بَدْءَ الصَّنْعَةِ فَتَقَ نُورِي فَخَلَقَ مِنْهُ الْعَرْشَ فَنُورُ الْعَرْشِ مِنْ نُورِي وَ نُورِي مِنْ نُورِ اللَّهِ وَ أَنَا أَفْضَلُ مِنَ الْعَرْشِ ثُمَّ فَتَقَ نُورَ ابْنِ أَبِي طَالِبٍ فَخَلَقَ مِنْهُ الْمَلَائِكَةَ فَنُورُ الْمَلَائِكَةِ مِنْ نُورِ ابْنِ أَبِي طَالِبٍ وَ نُورُ ابْنِ أَبِي طَالِبٍ مِنْ نُورِ اللَّهِ وَ نُورُ ابْنِ أَبِي طَالِبٍ أَفْضَلُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ وَ فَتَقَ نُورَ ابْنَتِي فَاطِمَةَ مِنْهُ فَخَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ فَنُورُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ مِنْ نُورِ ابْنَتِي فَاطِمَةَ وَ نُورُ فَاطِمَةَ مِنْ نُورِ اللَّهِ وَ فَاطِمَةُ أَفْضَلُ مِنَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ ثُمَّ فَتَقَ نُورَ الْحَسَنِ فَخَلَقَ مِنْهُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ فَنُورُ الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ مِنْ نُورِ الْحَسَنِ وَ نُورُ الْحَسَنِ مِنْ نُورِ اللَّهِ وَ الْحَسَنُ أَفْضَلُ مِنَ الشَّمْسِ وَ الْقَمَرِ ثُمَّ فَتَقَ نُورَ الْحُسَيْنِ فَخَلَقَ مِنْهُ الْجَنَّةَ وَ الْحُورَ الْعِينَ فَنُورُ الْجَنَّةِ وَ الْحُورِ الْعِينِ مِنْ نُورِ الْحُسَيْنِ وَ نُورُ الْحُسَيْنِ مِنْ نُورِ اللَّهِ وَ الْحُسَيْنُ أَفْضَلُ مِنَ الْجَنَّةِ وَ الْحُورِ الْعِينِ ثُمَّ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ الظُّلْمَةَ بِالْقُدْرَةِ فَأَرْسَلَهَا فِي سَحَائِبِ الْبَصَرِ فَقَالَتِ الْمَلَائِكَةُ سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ رَبَّنَا مُذْ عَرَفْنَا هَذِهِ الْأَشْبَاحَ مَا رَأَيْنَا سُوءاً فَبِحُرْمَتِهِمْ إِلَّا كَشَفْتَ مَا نَزَلَ بِنَا فَهُنَالِكَ خَلَقَ اللَّهُ تَعَالَى قَنَادِيلَ الرَّحْمَةِ وَ عَلَّقَهَا عَلَى سُرَادِقِ الْعَرْشِ فَقَالَتْ إِلَهَنَا لِمَنْ هَذِهِ الْفَضِيلَةُ وَ هَذِهِ الْأَنْوَارُ فَقَالَ هَذَا نُورُ أَمَتِي فَاطِمَةَ الزَّهْرَاءِ فَلِذَلِكَ سُمِّيَتْ أَمَتِيَ «1» الزَّهْرَاءَ لِأَنَّ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرَضِينَ بِنُورِهَا ظَهَرَتْ وَ هِيَ ابْنَةُ نَبِيِّي وَ زَوْجَةُ وَصِيِّي وَ حُجَّتِي عَلَى خَلْقِي أُشْهِدُكُمْ يَا مَلَائِكَتِي أَنِّي قَدْ جَعَلْتُ ثَوَابَ تَسْبِيحِكُمْ وَ تَقْدِيسِكُمْ لِهَذِهِ الْمَرْأَةِ وَ شِيعَتِهَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَعِنْدَ ذَلِكَ نَهَضَ الْعَبَّاسُ إِلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَ قَبَّلَ مَا بَيْنَ عَيْنَيْهِ وَ قَالَ يَا عَلِيُّ لَقَدْ جَعَلَكَ اللَّهُ حُجَّةً بَالِغَةً عَلَى الْعِبَادِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَة

منبع: سايت کوثر بلاغ

 

——————————–

5- امتحان قبل از خلقت

——————————–

بر اساس اعتقادات كلامي و مفاد روايات، ارواح معصومين ـ عليهم السلام ـ سال ها پيش از خلقت ابدان مطهره آن بزرگواران آفريده شده اند. چنان چه در زيارت شريفه جامعه كبيره كه از امام هادي ـ عليه السلام ـ نقل شده همه ما مي خوانيم: «خلقكم الله انواراً فجعلكم بعرشه محدقين حتي منّ علينا بكم فجعلكم في بيوت اذن الله ان ترفع و يذكر فيها اسمه…».[1]

خدا شما را (به صورت) انواري آفريد و در اطراف عرش خودش قرار داد تا اين كه بر ما منت نهاد و شما را (به دنيا انتقال داد) و در خانه هايي قرار داد كه امر به رفعت اش فرمود و به ذكر نام خدا در آن فرمان داد. و بر اساس برخي روايات «نور فاطمه ـ سلام الله عليها ـ را هزار سال پيش از آمدنش به دنيا آفريد»[2]
بنابر اين آن چه از زيارت آن بانوي مكرمه در روز يك شنبه كه به محضر آن حضرت عرض مي كنيم: «السلام عليك يا ممتحنة امتحنك الذي خلقك قبل ان يخلقك و كنت لما امتحنك به صابرة…»[3] (سلام بر تو اي آزمايش شده، آن كس كه تو را آفريد پيش از آن كه تورا خلق كند آزمودت و تو در آن آزمايش بردبار و شكيبا بودي) معلوم مي شود اين است كه آن بزرگوار از ناحيه خداوند متعال مورد آزمايش و امتحان قرار گرفته است پيش از آن كه خلق بشود يعني به دنيا بيايد آن هنگامي كه روح آن بانوي جليله نوري از انوار بوده و خداوند او را سال ها پيش از آفريدن بدن مطهرش آفريد و بر اساس روايات در اطراف عرش الهي جاي داشت.[4] و از آن جا كه خداوند متعال عالم به همه امور است، امتحان فاطمه زهرا ـ عليها السلام ـ به جهت اظهار مقام والا و جايگاه حقيقي آن حضرت صورت گرفته است و چون فلسفه عقلايي امتحان اينست كه استعداد و قابليت شخص مورد آزمايش معلوم شود به همين جهت مي بينيم خداوند متعال از باب اين كه خالق عقل مي باشد اين امتحان الهي را در مورد حضرت فاطمه ـ عليها السلام ـ به اجرا گذاشته و او را امتحان فرموده تا مستودع و حامل اسرار الهيه باشد و اين چيزي است كه مشيت و اراده الهي آن را در مورد حضرت صديقه طاهره اقتضا كرده است، و البته درك حقيقت آن فوق فهم بشر است لذا آن بانوي بزرگوار از اين امتحان كامياب و موفق در آمده به گونه اي كه مستحق لقب «صابره» شده است.
اين كه ماهيت اين امتحان و اين كه در چه موضوعي بوده و كيفيت آن چگونه بوده است بايد گفت كه حقيقت اين امور را فقط خدا و ائمه معصومين كه حاملان اسرار الهي اند مي دانند ولي با اين وجود «آن چه از روايات استفاده مي شود اين است كه آن حضرت در مورد تحمّل علم و دانش و امانت الهي مورد امتحان و آزمايش قرار گرفته و خداي متعال او را واجد صابر بر حمل علم و امانت الهي يافته و به همين جهت مستحق حمل اسرار ربّاني گرديده است».[5]
جابر بن عبد الله انصاري از ابي عبد الله ـ عليه السلام ـ نقل كرده است كه فرمود: (فاطمه زهرا) «زهرا ناميده شد زيرا خداوند متعال او را از عظمت خودش آفريد… به گونه اي كه خداي تعالي درباره ماهيت نور فاطمه به ملائكه مي گويد كه نص و صريح فرمايش خداوند اينست: آن (فاطمه) نوري از نور من است (كه) در آسمانم جا داده ام، از عظمت ام آفريده ام از صلب برترين پيامبرانم او را خارج كردم و از آن نور اماماني را كه امر مرا اقامه مي كنند و به حق من هدايت مي كنند، خارج گردانيدم، و آنان را جانشينان خودم در روي زمين بعد از انقضاء وحي ام قرار دادم».[6]

منبع:
[1] شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، ج 2، ص 613، بحار، ج 99، ص 130.
[2] مسعودي، فاضل، اسرار فاطميه، ص 54.
[3] مسعودي، شيخ محمد فاضل، اسرار فاطميه، ص 54؛ مفاتيح الجنان، شيخ عباس قمي، ص 100.
[4] همان.
[5] مسعوي، شيخ محمد فاضل، ص 55.
[6] همان، ص 83.

 

الف. امتحان در زیارتنامه حضرت فاطمه(س)

امام باقر(ع) فرمودند: «إِذَا صِرْتَ إِلَى قَبْرِ جَدَّتِكَ فَاطِمَةَ ع فَقُلْ يَا مُمْتَحَنَةُ امْتَحَنَكِ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَكِ فَوَجَدَكِ لِمَا امْتَحَنَكِ صَابِرَةً … چون به قبر جدّه ات فاطمه(س) رسيدي بگو: اي امتحان شده اي که امتحان نموده است تو را خدايي که خلق کرد تو را قبل از اينکه خلق کند تو را؛ پس تو را صابر يافت براي آنچه که امتحانت نمود».(تهذيب‏ الأحكام،ج6،ص9،باب 3)
يعني خداوند متعال قبل از آنکه به تو خلقت مادّي دهد تو را به خلقت نوري خلق نمود. ديگر مردمان اوّلين تمايزي که يافتند و وجود شخصي پيدا کردند ، بعد از خلقت آدم(ع) بود که وجود ذرّي آنها در صلب آدم(ع) خلق گرديد و از آن هنگام تا رسيدن به صلب پدر خودشان و انتقال به رحم مادر خودشان، همواره در سير بودند؛ و فرد مذکوري نبودند. امّا برخي از انسانها مثل اهل بيت و انبياء(ع) حتّي در عالم ملکوت و جبروت و فوق آن نيز وجود متمايز و شخصي داشتند؛ لکن به وجود نوري؛ و نور ديگر مردمان در نور آن بزرگواران مستتر بود. کما اينکه در رتبه اي از هستي، حتّي انبياء(ع) نيز وجود نوري متمايز نداشته اند و نور وجودشان در نور اهل بيت(ع) مستهلک بوده؛ و باز انوار ائمه(ع) و فاطمه زهرا(س) در رتبه هاي آغازين هستي در نور علي(ع) مکنون بود؛ و نور خود اميرمومنان(ع) در نور رسول الله(ص) فاني بود؛ و اوّل وجود نوري که به شخصه خلقت يافت، نور رسول اکرم(ص) بود.

 

ب. پرسش: درباره زيارت حضرت فاطمه(س)

در زيارت حضرت فاطمه(س) آمده است: يا ممتحنته امتحنك الله الذي خلقك قبل ان يخلقك. امتحان قبل از خلقت يعني چه؟ اساسا موضوعيت دارد يا نه؟ موضوع امتحان چيست؟ محل امتحان كجاست؟ هدف از امتحان چيست؟ آيا اين عبارت در زيارت نامه ساير ائمه(ع) نيز آمده است؟

 پاسخ:

در مورد اين فقره از زيارت حضرت زهرا(س) كه شيخ طوسي آن را از امام باقر(ع) در تهذيب نقل كرده[1]، مطلب و توضيحي از عالمان نيافتيم، ولي در روايات، مطلبي مشابه اين در باب خلقت عقل كه اولين مخلوق و برترين مخلوق خدا است، مشاهده مي شود.

در مورد خلقت عقل در كافي و ديگر كتب معتبر به طريق هاي متعدد از رسول خدا(ص) نقل شده كه فرمود: هنگامي كه خدا عقل را آفريد، او را امر به روآوردن و بعد امر به روگرداندن كرد. عقل هر دو امر را بدون درنگ اجرا كرد و خداوند فرمود: به عزت و جلالم قسم !مخلوقي مجبوب تر از تو نزد خودم، نيافريدم.[2]

با توجه به اين كه در روايات ديگر “اولين مخلوق حتي قبل از خلقت ملائكه و عرش و كرسي و… “، نور رسول خدا و اهل بيت ايشان معرفي شده است:

امام علي(ع): خداوند نور رسول الله را قبل از خلق آسمان ها و عرش و كرسي آفريد.[3]

رسول خدا(ص): خدا من و علي و فاطمه و حسن و حسين را هفت هزار سال قبل از خلق دنيا آفريد. فرمود: اولين مخلوق خدا ارواح ما (چهارده معصوم) بود. پس ما به يگانه شمردن و ستايش خدا رو آورديم. سپس ملائكه را خلق كرد. وقتي آنان ارواح ما را به صورت نور واحد ديدند، شخصيت ما را بزرگ شمردند. ما تسبيح خدا گفتيم تا ملائكه بدانند كه ما آفريدگان اوييم. او از صفات ما منزه و پيراسته است. ملائكه به تسبيح ما، تسبيح گفتند.[4]

بنا بر اين، عقل اول كه در آن روايت “اولين مخلوق” و نور چهارده معصوم يگانه است. بنا بر اين امتحان خدا قبل از خلقت مادي و دنيايي و بعد از خلقت نوري آن ها در عالم ملكوت بوده است. همان كه در روايت اول به عقل كه نور معصومين است فرمود: رو آور و باز گرد. عقل اطاعت محض كرد. همان كه آنان براي اينكه ملائكه به اشتباه نيفتند، فوري به بندگي خود اقرار و تسبيح و ستايش كردند.

كيفيت امتحان در اخبار نقل نشده، ولي از جمله بعد كه مي فرمايد:”فوجدك لما امتحنك صابره؛ تو را براي آنچه بدان خاطر امتحانت كرد، با صبر و تحمل يافت” مي توان برداشت كرد كه خدا مي خواسته اماناتي را بر دوش ايشان بگذارد. ايشان را حامل اسراري سازد و ايشان اين تحمل را اثبات كرده اند.

در زيارت غير حضرت زهرا اين عبارت را نيافتيم، ولي رواياتي به اين مضمون از امامان رسيده كه:” امر ما صعب و سنگين است، به گونه اي كه ملائكه مرسل و انبياي مقرب از تحمل آن عاجزند. فقط بنده اي كه خدا قلب او را براي ايمان آزموده باشد، مي تواند حامل اين امانت باشد. “[5]

بنده اي كه خدا قلبش را براي ايمان آزموده و برتر از انبياي مرسل و ملائكه مقرب يافته، انوار مقدسه چهارده معصوم هستند.[6]

بنا بر اين حضرت زهرا قبل از خلقت مادي، يعني زماني كه خدا نور او را قبل از اين جهان آفريد، امتحان شده، صلاحيت خود را براي تحمل اسراري كه خدا اراده داشته، در او به وديعه گذارد، نشان داده، ظاهرا محل اين امتحان عالم ملكوت بوده، هدف هم آشكار شدن تحمل و قابليت براي تحمل اسرار بوده است. امتحان ظاهرا از انوار چهارده معصوم كه نور واحد بوده، گرفته شده است اما كيفيت امتحان را فقط خدا مي داند.

منابع:

[1] تهذيب، شيخ طوسي، ج 6، ص 9 – 10.

[2] كافي، ج1، ص10 و 26.

[3] خصال، ج1، ص82.

[4] عيون الخبار، ج1، ص272؛ علل الشرايع، ج1، ص6.

[5] بصائر الدرجات، محمد بن حسن صفار، ص47.

[6] براي اطلاع بيش تر رجوع كنيد به: الاسرار الفاطميه، شيخ محمد فاضل مسعودي، ص43 به بعد.

 

————————————

6- نطفه از میوه بهشتی

————————————

جریان خلقت فاطمه(س)

عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، مَالَكَ إِذَا قَبَّلْتَ فَاطِمَةَ جَعَلْتَ لِسَانَكَ فِي فَمِهَا كَأَنَّكَ تَلْعَقُها فِي اُلْعَسَلِ؟فَقالَ اُلنَّبِيُّ صلى اللّه عليه و سلم:يا عائِشَةُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بي إلى السماء

فأدخلني جبرئيل عليه السلام الجنّة ناولني تفاحة فأخذتها فأكلتها فصارت نطفة و نورا في صلبي فنزلت فواقعت خديجة ففاطمة منها،فكلما اشتقت[إلى]الجنّة قبّلتها يا عائشة[فاطمة] حوراء انسیه. « قد ذکر نا فی المجلد الاول فی امِ الائمّه بعض حالا تها علیها السّلام».

عایشه گوید: به پیغمبر خدا(ص) عرض کردم: یا رسول الله ! چرا هنگامی که فاطمه(س) را می بوسی زبان در دهان او می گذاری که گوئی آنرا مانند عسل می لیسی؟ فرمود: ای عائشه شبی که مرا به آسمان بردند جبرئیل(ع) مرا به بهشت وارد کرد و سیبی به من داد، من آنرا گرفتم و خوردم و آن در صلب من نطفه و نور گشت چون به زمین آمدم و با خدیجه(ع) هم بستر شدم، فاطمه(س) از آن پدید آمد پس هر وقت اشتیاق بهشت کنم، فاطمه(س) را می بوسم. ای عائشه فاطمه(س) حوریّه ای است انسان شکل. (در جلد اول در امّ الائمه احادیثی در فضائل حضرت فاطمه علیها السّلام ذکر نموده ایم).

منبع:

فرائد السّمطین، ج2، ص51.

 

نطفه فاطمه(س) 

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ: قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ تَلَثَّمُ فَاطِمَةَ وَ تَلْزَمُهَا وَ تُدْنِيهَا مِنْكَ وَ تَفْعَلُ بِهَا مَا لَا تَفْعَلُهُ بِأَحَدٍ مِنْ بَنَاتِكَ فَقَالَ إِنَّ جَبْرَئِيلَ ع أَتَانِي بِتُفَّاحَةٍ مِنْ تُفَّاحِ الْجَنَّةِ فَأَكَلْتُهَا فَتَحَوَّلَتْ مَاءً فِي صُلْبِي ثُمَّ وَاقَعْتُ خَدِيجَةَ فَحَمَلَتْ بِفَاطِمَةَ فَأَنَا أَشَمُّ مِنْهَا رَائِحَةَ الْجَنَّةِ.

 امام محمّد باقر علیه السلام از جابر بن عبدالله نقل می‌کند که گفت:

به پیامبر خدا صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّم گفته شد:

یا رسول الله! برای چیست که این قدر فاطمه‌ی زهراء سلام الله علیها را می‌بوسی و او را در بر می‌گیری و نزدیک خویش جای می‌دهی، با او یک لطف و مرحمتی داری که با دختران دیگر خود نداری؟!

فرمود:

جبرئیل سیبی از سیب‌های بهشتی برای من آورد و من آن را خوردم، آن سیب در پشت من مبدل به نطفه شد، وقتی با خدیجه همبستر شدم وی به فاطمه حامله گردید، لذا من از فاطمه بوی بهشت می‌بویم.

منبع:

بحار الانوار، جلد43، ص5.

Leave a Comment