دانشنامه فرهنگ فاطمی

نویسنده علی‌اکبر رشاد
موضوع فاطمه زهرا(س)
زبان فارسی
تعداد جلد 6

انگیزه نگارش

پس از اتمام تألیف دانشنامه امام علی علیه السلام، همایشی تحت عنوان «همایش پاسداشت از پدیدآورندگان دانشنامه» در مدرسه دارالشفای قم برگزار شد. در این همایش، جمع عظیمی از مراجع، فقها و فضلای حوزه علمیه قم و برخی مسئولان فرهنگی شرکت داشتند.

حکیم فرزانه حضرت آیت اللّه جوادی آملی حفظه اللّه در این همایش ضمن سخنرانی با بیان ویژگی ها و برتری های دانشنامه امام علی علیه السلام نسبت به تألیفات مشابه، اظهار داشتند: بسیار مناسب است مجموعه پدیدآورندگان دانشنامه امام علی علیه السلام، دانشنامه ای را نیز درباره سیره و اندیشه های بلند حضرت فاطمه علیهاالسلام پدید آورند. سرانجام در ملاقاتی با رهبر معظّم انقلاب اسلامی، این خواسته مطرح و با استقبال گرم معظّمٌ له مواجه گردید. مقام معظّم رهبری نیز از سرپرست دانشنامه امام علی علیه السلام و رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، حضرت حجت الاسلام والمسلمین صادقی رشاد، خواستند تا این درخواست عملی شود. به دنبال آن، تمهیدات لازم برای نگارش دانشنامه فرهنگ فاطمی علیهاالسلام فراهم شد. این دانشنامه فعالیت خود را عملاً از نیمه دوم سال 1381 آغاز نمود.

تعریف دانشنامه

دانشنامه فرهنگ فاطمی علیهاالسلام دائرة المعارفی است دارای ساختار موضوعی، هشت جلدی و مشتمل بر قریب 150 مدخل کلی در سه بخش:

  • تاریخ و سیره حضرت فاطمه علیهاالسلام (به مثابه الگوی عینی زن مسلمان)
  • تحلیل و بررسی علمی و نظری مباحث مربوط به حقوق زن و هویّت و منزلت خانواده
  • تبیین مباحث فلسفی، اعتقادی، اخلاقی و عبادی با استناد به گفتار حضرت زهرا علیهاالسلام

اهداف دانشنامه

  • تبیین جامع و علمی از زندگانی، منزلت الهی، بینش و منش و رفع شبهات و تحریفات از زندگانی حضرت زهرا علیهاالسلام
  • ارائه الگوی عینی به زن مسلمان در عرصه های گوناگون اجتماعی و خانواده
  • تبیین حقوق و تکالیف زن، منزلت نهاد خانواده و حقوق و تکالیف ارکان آن از منظر اسلام و با تکیه بر سیره و کلام فاطمه زهرا علیهاالسلام

اصول راهبردی

الف. از لحاظ رویکرد و محتوا:

  • التزام روشن به یکی از سه رویکرد بنیادی (به منظور گسترش مرزهای معرفت دینی)، راهبردی (به منظور زمینه سازی برای انجام پژوهش های کاربردی) و کاربردی (به منظور تعمیق و تحکیم فرهنگ و اندیشه اسلامی و ارائه راه کارهای عملی)
  • اهتمام به نوآوری در حوزه مباحث نظری از طریق اتخاذ موضوع تازه و یا ارائه «نظریه جدید» یا «تبیینی نو» با راه کاری تازه (کشف یا نوگستری و عدم نقدگریزی) و یا نقد عالمانه و اساسی نظریه مشهور و مطرح (نهراسیدن از مشهورات با منطق علمی)

تبصره: وفاداری به اصول و مسلّمات اعتقادی بر مبنای نصوص و ادلّه محرزشده التزام به منطق اجتهاد و روش علمی ضروری است.

  • سعی در استقرار «نظریات مطرح» در زمینه موضوع تحقیق و اهتمام ویژه به «نظریات معاصر»؛ (بدین منظور، توجه به پیشینه تحقیق ضروری می نماید. همچنین منبع شناسی و تهیه فهرستی از منابع مرتبط از پیش شرط های پژوهش است.)
  • سعی بر احراز قابلیت برای «مرجعیت علمی»؛ (حاصل پژوهش باید حاوی مهمترین، اساسی ترین و تحلیلی ترین اطلاعات در زوایای موضوع خود باشد و کم و بیش خواننده را از مراجعه به متون دیگر بی نیاز سازد و همچنین از حیث سطح علمی، قابلیت رجوع محققان به عنوان مأخذ را داشته باشد.)
  • اهتمام به طرح استشهاد به کلام و کردار حضرت در مباحث، هر جا که مناسب و میسور باشد.

ب. از لحاظ روش ها و سامانه:

  • بکارگیری «روش های نو» پژوهشی و نگارشی
  • التزام بر «حُسن تألیف» و سازمان علمی سخته؛ (علاوه بر رعایت اصول فنی تدوین و آرایش اثر، مهمترین و نخستین گام در عرصه نگارش، آن است که نویسنده ضمن مهندسی نوشتار، آغاز، میانه و پایانه پژوهش را از پیش در نظر بگیرد که در این مسیر، ایجاد نظم و ترتیب منطقی میان اجزای پژوهش و هماهنگی، از اهمیت فراوانی برخوردار است.)
  • التزام به اخلاق و ادب علمی در نقد و نقل مطالب و آراء؛ (حرمت نهادن به آراء و نظرات دیگران، حفظ عبارات دیگر مؤلّفان در نقل قولهای مستقیم و ترجمه و نزیه نویسی؛ (نیالودن قلم به الفاظ و تعابیر رکیک، ضروری است.)
  • استناد به منابع معتبر و روزآمد؛ (مطالب هر پژوهش لزوما باید مستند و متّکی به منابع متعدد و در عین حال، معتبر و دست اول باشند.)
  • پرورش معانی (تعریف و تحریر محل نزاع، گزارش و شکافتن لایه های معنایی موضوع، استدلال به هر طریق ممکن، بررسی علل و نتایج، اشکال، مقایسه، تقسیم بندی، جمع بندی و نتیجه گیری).

ج. از لحاظ ادبیات و نثر:

  • استخدام نثر شیوا، رسا و جذّاب (پرهیز از عبارات طولانی، تکلّف آمیز، تصنّعی، کلیشه ای، مهجور و اصطلاحات ناآشنا در زبان گفتار و نیز هر گونه تعقید و ناهمواری در متن)
  • بکاربردن ادبیات ویژه موضوع تحقیق و لحاظ ذوق و سطح علمی مخاطبان؛ (پژوهش در هر موضوعی ادبیات خاص خود را داراست. از این رو، توجه به این ادبیات همراه با مخاطب شناسی و لحاظ ذوق و سلیقه وی در هر پژوهش ضروری است.)
  • برگردان دقیق و ادیبانه عبارات غیرپارسی
  • درست نویسی (رعایت دستور زبان فارسی)
  • گزیده نویسی (مراعات ایجاز و پرهیز از قلم گردانی و پرهیز از اطناب و تفصیل)
  • عنوان گذاری (قطعه قطعه کردن متن و تعیین عناوین زیبا و گویا برای هر قطعه، مخاطب را در بهره برداری از اثر یاری می دهد.)

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن