فضایل فاطمه (س)

—————————————————————————————————–

فضایل فاطمه (س)

—————————————————————————————————–

 

1- فاطمه قبل از خلقت

الف. حوراء انسیه

ب. حدیث لولاک

ج. خلقت نور فاطمه

د. روشنایی زمین با نور فاطمه

ه. امتحان قبل از خلقت

و. نطفه از میوه بهشتی

2- فاطمه در عالم آخرت

3- فاطمه اسوه بشر

———————————

 

——————————

1- فاطمه قبل از خلقت

——————————

الف.  حوراء انسیه

حدیث «إِنَّ فَاطِمَةَ خُلِقَتْ حُورِیَّةً فِی صُورَةِ إِنْسِیَّةٍ» از جمله احادیث مشهور در باب منزلت و جایگاه والای فاطمه زهرا (س) می باشد. این حدیث در کتاب های «بحار الانوار» و «مستدرک الوسائل» به سند مشترک از کتاب «دلائل الامامة» ذکر شده است. گفتنی است که در منابع دیگری نیز این حدیث با سلسله سند دیگری نقل شده است. راویان آن در علم رجال اجمالاً توثیق شده اند، و سند حدیث، مورد اعتنا است

حدیث مزبور دارای دو معنای ظاهری و باطنی است؛ معنای ظاهری: «فاطمه، حوریّه ‏اى است که همانند صورت انسان خلق شده است». اما معنای باطنی: حضرت فاطمه(س) در مرحلۀ اول خلقت، همجنس حوریان از خاک نورانی بهشت است. وقتى که پروردگار متعال، آدم را آفرید، جسم نوری حضرت فاطمه(س) را به صورت یک سیب در بهشت در آورد، و در شب معراج، آن سیب را توسط حضرت جبرئیل، به پیامبر اکرم(ص) داد و پیامبر(ص) آن سیب را نوش جان فرمودند و نطفۀ حضرت فاطمه از آن سیب بهشتی منعقد شد، اما در مرحلۀ وجودی در این دنیا، همانند انسان ها خلق شده و ساختار فیزیکی و ظاهری او شبیه آنها است.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: خداوند نور حضرت فاطمه سلام الله علیها را پیش از آفرینش زمین و آسمان‌ها آفرید. عرض شد: یا رسول‌الله! مگر حضرت فاطمه علیهاالسلام از جنس آدمیان نیست؟ فرمود: او حور است در قالب آدمیان. خداوند نور وی را در صُلب آدم به ودیعه گذاشت و از صلب من بیرون آورد، هر گاه شوق بهشت می‌کنم، فاطمه را می‌بوسم.[1]

ابن‌عباس در خبر مفصلی از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل کرده که در ساق عرش نوری دیدم که فروزنده بود مانند حوریان بهشتی. پرسیدم کیست؟ گفتند: این دختر،«انسیه حوراء» است و او از میوه‌های بهشتی تکوّن یافته است.

حوریه‌ای است به صورت انسیه و انسیه‌ای است به معنی حوریه و چون درِ بهشت را گشودند، بوی حضرت فاطمه علیهاالسلام را استشمام کردم.

ابن‌عباس در خبر مفصلی از پیغمبر صلی الله علیه و آله نقل کرده که در ساق عرش نوری دیدم که فروزنده بود مانند حوریان بهشتی. پرسیدم کیست؟ گفتند: این دختر،«انسیه حوراء» است و او از میوه‌های بهشتی تکوّن یافته است. حوریه‌ای است به صورت انسیه و انسیه‌ای است به معنی حوریه و چون درِ بهشت را گشودند، بوی حضرت فاطمه علیهاالسلام را استشمام کردم.

مراد از حوریه این است که مانند انسان و انسیه، به کدورات عالم طبع، آلوده نشده و چون ملکه نوری است که به همه صور می‌توان متشکل گردد.

اصل حورالعین، از طبیعت ملک و نورانیت است و حضرت فاطمه، انسیه‌ای است که به نورانیت و روحانیت فرشتگان است. چون بشریت، مستلزم کثرت کثافات عنصری مادی است؛ حضرت فاطمه انسیه حوراء از کدورت طبیعت بشری دور و منزه است و او موجودیت بین فرشتگان و بشر است.

بدین جهت حضرت زهرا سلام الله علیها را «انسیه حوراء» گفتند که روح افزا و روح بخش و روح انگیز بود و در طینت سنخیتی او، کدورات و پلیدی وجود نداشته است.

بدین جهت حضرت زهرا سلام الله علیها را «انسیه حوراء» گفتند که روح افزا و روح بخش و روح انگیز بود و در طینت سنخیتی او، کدورات و پلیدی وجود نداشته است.

«انسیه حوراء»؛ یک فرشته‌ای به صورت ترکیب عنصری بشری است که در لطافت و ملاحت، حوراء و در صورت، بشری بود که آلوده به پلیدی‌های مادی نشده است.[2]

 

منابع:

[1] تفسیر الفرات، ص10.

[2] کتاب فاطمة الزهرا”س” صاحب ولایت کبری، ص75.

 

ب. حدیث لولاک 

زهرای اطهر (س) دارای مقامی است که برای احدی غیر از حضرات معصومین (ع) قابل درک نیست ، و آن مقام شامخ عصمت و ولایت کلیه است . حدیث «لولاک» که در کتاب “فاطمه بهجة قلب المصطفی ” آمده است بیان کننده این مدعاست:
«يـا أَحْمَدُ! لَوْلاكَ لَما خَلَقْتُ الْأَفْلاكَ، وَ لَوْلا عَلِىٌّ لَما خَلَقْتُكَ، وَ لَوْلا فاطِمَةُ لَما خَلَقْتُكُما»؛

«ای احمد، اگر تو نبودی ، افلاک را خلق نمی کردم ، و اگر علی نبود، تورا خلق نمی کردم و اگر فاطمه نبود، شما را خلق نمی کردم »
  توجیه این حدیث قدسی این است که فلسفه آفرینش ، رسیدن فیض و رحمت کامل به موجودات است . و تنها انسان کامل است که شایستگی در یافت کامل ترین فیض الهی را دارد. از آن جای که وجود مقدس فاطمه (س) سر چشمه و منشأ وجود یازده امام معصوم (ع) است ، در این حدیث قدسی محور قرار گرفته است، یعنی اگر فاطمه (س) نبود، هدف از خلقت که وجود انسان کامل و خلیفه و حجت الهی روی زمین تا ابد است حاصل نمی شد و این به معنی برتری حضرت زهرا (س) از رسول اکرم (ص) نمی باشد، بلکه بدین معنی است که ادامة انوار مقدس معصومین (ع) به وسیلة دخت گرامی پیامبر اسلام (ص) است .
به عبارت دیگر: هدف آفرینش، انوار پاک چهارده معصوم (ع) است و همه این بزرگواران نَفس و نور واحد هستند، چنان که در آیة مباهله ،( آل عمران(3) آیه 61) خدا از علی (ع) به عنوان نفس نبی (ص) یاد کرده است . رسول خدا (ص) فرمود: “خدا من، علی، فاطمه، حسن و حسین را از یک نور آفرید”. (بحارالانوار، ج27، ص131، حدیث122) لیکن چون فاطمه واسطة فیض یازده اختر آسمان ولایت و امامت است، خدا خطاب به حضرت محمد (ص) فرمود : “اگر فاطمه نبود، شما را خلق نمی کردم” زیرا آن جریان نور مقدس پیامبر از طریق فاطمه ادامه یافته و تا قیام قیامت بر قرار و ثابت است. همان گونه که به لحاظ این که فاطمه (س) و حدت بخش انوار پاک و مرکز دایرة وجود است، در حدیث کسا محور پنج تن (ع) واقع شده است: “هم، فَاطِمَة وَ أَبُوهَاوَ بَعْلِهَا وَ بَنَوْهَا”. (مفاتیح الجنان، ص 1211)

 

ج.خلقت نور فاطمه

مرحوم علامه سید محمد حسن میرجهانی رحمه الله علیه در کتاب «جنه العاصمه ؛ در تاریخ ولادت و حالات حضرت فاطمه سلام الله علیها»و در فصل اول کتاب که به بیان ابتدا آفرینش نور مقدس حضرت زهرا سلام الله علیها اختصاص دارد، در ذیل حدیث هفتم می فرماید که:

در کتاب دهم بحار الانوار و کتاب نزهه الابرار تالیف محدث جلیل سید هاشم بحرینی و کتاب معانی الاخبار شیخ صدوق علیه الرحمه به سند خود از سدیر صیرفی از امام صادق علیه السلام روایت کرده است که:

«قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص خُلِقَ نُورُ فَاطِمَةَ ع قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ الْأَرْضَ وَ السَّمَاءَ فَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَلَيْسَتْ هِيَ إِنْسِيَّةً فَقَالَ فَاطِمَةُ حَوْرَاءُ إِنْسِيَّةٌ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَ كَيْفَ هِيَ حَوْرَاءُ إِنْسِيَّةٌ قَالَ خَلَقَهَا اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ نُورِهِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ آدَمَ إِذْ كَانَتِ الْأَرْوَاحُ فَلَمَّا خَلَقَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ آدَمَ عُرِضَتْ عَلَى آدَمَ قِيلَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَ أَيْنَ كَانَتْ فَاطِمَةُ قَالَ كَانَتْ فِي حُقَّةٍ تَحْتَ سَاقِ الْعَرْشِ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَمَا كَانَ طَعَامُهَا قَالَ التَّسْبِيحُ وَ التَّقْدِيسُ وَ التَّهْلِيلُ وَ التَّحْمِيد…».

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: نور فاطمه سلام الله علیها پيش از خلقت زمين و آسمان آفريده شده است.

بعضي از حاضران پرسيدند: مگر او بشر نيست؟ حضرت فرمودند: فاطمه(س)حوريه‌اي بشرگونه است.

حاضران سؤال كردند: چگونه؟ حضرت فرمودند: خداوند -عزّ و جلّ- پيش از آن‌كه آدم را بيافريند، او را از نور خود آفريد، آن هنگام كه ارواح بودند.

سؤال كردند: فاطمه در آن هنگام كجا بود؟

فرمودند: در حُقّه و جايگاهي در زير ساقة عرش، و در جواب اين‌كه سؤال كردند: غذاي او چه بود؟ فرمودند: غذاي او «تسبيح» و «تقديس» و «تهليل، يعني لااله‌الاالله» و «حمد و ثناي الهي» بود.»

 

د.روشنایی زمین با نور فاطمه

زمین و آسمان ها همه با نور فاطمه زهرا روشنایی می گیرند. موجودات جهان همه از پنج نور مقدس آفریده شده اند. پیامبر اسلام در این باره چنین  فرموده است: خداوند تعالی ما اهل بیت را هنگامی آفرید که نه آسمان بر افراشته  بود و نه زمین گسترده، نه عرشی و نه بهشتی و نه دوزخی. ما خداوند را تسبیح می کردیم  آن هنگام که تسبیح‌کننده‌ای نبود. هنگامی که خداوند خواست جهان را بیافریند نور مرا  شکافت و از آن  عرش  را بیافرید؛ پس نور عرش از نور من است و نور من از نور خدا است و من با برتر‌ از عرش هستم.
آنگاه نور علی بن ابی طالب را شکافت و از آن فرشتگان را آفرید؛ پس نور فرشتگان از نور علی بن ابی طالب است و نور وی از نور خداست و نور علی علیه السلام برتر از ملائکه است.
آن‌گاه نور دخترم را شکافت و از آن آسمان ها و زمین را بیافرید؛ پس نور آسمان‌ها و زمین از نور دخترم فاطمه است و نور فاطمه از نور خداست و او والاتر از آسمان‌ها و زمین است.

آنگاه نور حسن را شکافت و از آن خورشید و ماه را آفرید؛ پس نور خورشید و ماه از نور حسن است و نور وی از نور خداست و حسن والاتر از خورشید و ماه است.
آن گاه نور حسین را شکافت و از آن بهشت و حورالعین را آفرید. پس نور بهشت و حورالعین از نور حسین است و نور حسین از نور خداست و حسین والاتر از بهشت و حورالعین است.
و سپس خداوند از نور حسین، ائمه دیگر را آفرید. آنها علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و حسن بن علی و حجه بن الحسن المهدی علیهم السلام اند.(بحارالانوار، ج 25، ص 16 تا 20)

پس نتیجه می گیریم که چون ادامة انوار مقدس معصومین (ع) به وسیلة دخت گرامی پیامبر اسلام (ص) است اورا لولاک لما خلقت الأفلاک نامیدند واین که چرا از زمان خاتم النبین (یعنی دخت پیامبر خاتم(ص)) روشن است که وجود مقدس حضرت فاطمه (س) از قبل خلقت ادم موجود بوده وهمه ی موجودات از نور وجودی او بهره مند بوده اند تا اینکه با گذشت زمانی عالم برای وجود او آمادگی کسب کرده ونهایتا خداوند اورا به پیامبر اکرم (ص) عنایت نمود تا یازده نورجلی از او پدیدار گردد.

 

ه. امتحان قبل از خلقت

بر اساس اعتقادات کلامی و مفاد روایات، ارواح معصومین ـ علیهم السلام ـ سال ها پیش از خلقت ابدان مطهره آن بزرگواران آفریده شده اند. چنان چه در زیارت شریفه جامعه کبیره که از امام هادی ـ علیه السلام ـ نقل شده همه ما می خوانیم: «خَلَقَكُمُ اللّهُ أنْوارا فَجَعَلَكُمْ بِعَرْشِهِ مُحْدِقينَ حَتّى مَنَّ عَلَيْنا بِكُمْ فَجَعَلَكُمْ في بُيُوتٍ أذِنَ اللّهُ أنْ تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فيهَا اسْمُهُ …».[1]
خدا شما را (به صورت) انواری آفرید و در اطراف عرش خودش قرار داد تا این که بر ما منت نهاد و شما را (به دنیا انتقال داد) و در خانه هایی قرار داد که امر به رفعت اش فرمود و به ذکر نام خدا در آن فرمان داد. و بر اساس برخی روایات «نور فاطمه ـ سلام الله علیها ـ را هزار سال پیش از آمدنش به دنیا آفرید»[2]
بنابر این آن چه از زیارت آن بانوی مکرمه در روز یک شنبه که به محضر آن حضرت عرض می کنیم: «السَّلامُ عَلَيْكِ يَا مُمْتَحَنَةُ امْتَحَنَكِ الَّذِي خَلَقَكِ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَكِ، وَ كُنْتِ لِمَا امْتَحَنَكِ بِهِ صَابِرَةً،…»[3] (سلام بر تو ای آزمایش شده، آن کس که تو را آفرید پیش از آن که تورا خلق کند آزمودت و تو در آن آزمایش بردبار و شکیبا بودی) معلوم می شود این است که آن بزرگوار از ناحیه خداوند متعال مورد آزمایش و امتحان قرار گرفته است پیش از آن که خلق بشود یعنی به دنیا بیاید آن هنگامی که روح آن بانوی جلیله نوری از انوار بوده و خداوند او را سال ها پیش از آفریدن بدن مطهر اش آفرید و بر اساس روایات در اطراف عرش الهی جای داشت.[4] و از آن جا که خداوند متعال عالم به همه امور است، امتحان فاطمه زهرا ـ علیها السلام ـ به جهت اظهار مقام والا و جایگاه حقیقی آن حضرت صورت گرفته است و چون فلسفه عقلایی امتحان اینست که استعداد و قابلیت شخص مورد آزمایش معلوم شود به همین جهت می بینیم خداوند متعال از باب این که خالق عقل می باشد این امتحان الهی را در مورد حضرت فاطمه ـ علیها السلام ـ به اجرا گذاشته و او را امتحان فرموده تا مستودع و حامل اسرار الهیه باشد و این چیزی است که مشیت و اراده الهی آن را در مورد حضرت صدیقه طاهره اقتضا کرده است، و البته درک حقیقت آن فوق فهم بشر است لذا آن بانوی بزرگوار از این امتحان کامیاب و موفق در آمده به گونه اي که مستحق لقب «صابره» شده است.
این که ماهیت این امتحان و این که در چه موضوعی بوده و کیفیت آن چگونه بوده است؟ باید گفت که حقیقت این امور را فقط خدا و ائمه معصومین که حاملان اسرار الهی اند می دانند ولی با این وجود «آن چه از روایات استفاده می شود این است که آن حضرت در مورد تحمّل علم و دانش و امانت الهی مورد امتحان و آزمایش قرار گرفته و خدای متعال او را واجد صابر بر حمل علم و امانت الهی یافته و به همین جهت مستحق حمل اسرار ربّانی گردیده است».[5]
جابر بن عبد الله انصاری از ابی عبد الله ـ علیه السلام ـ نقل کرده است که فرمود: (فاطمه زهرا) «زهرا نامیده شد زیرا خداوند متعال او را از عظمت خودش آفرید… به گونه اي که خدای تعالی درباره ماهیت نور فاطمه به ملائکه می گوید که نص و صریح فرمایش خداوند اینست: آن (فاطمه) نوری از نور من است (که) در آسمانم جا داده ام، از عظمت ام آفریده ام از صلب برترین پیامبرانم او را خارج کردم و از آن نور امامانی را که امر مرا اقامه می کنند و به حق من هدایت می کنند، خارج گردانیدم، و آنان را جانشینان خودم در روی زمین بعد از انقضاء وحی ام قرار دادم».[6]

 

معرفي منابع جهت مطالعه بيشتر:
1ـ اسرار فاطمیه، محمد فاضل مسعودی.
2ـ شرح زیارت جامعه کبیره، سید عبدالله شبر.

منابع:
[1] شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج 2، ص 613، بحار، ج 99، ص 130.
[2] مسعودی، فاضل، اسرار فاطمیه، ص 54.
[3] مسعودی، شیخ محمد فاضل، اسرار فاطمیه، ص 54؛ مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی، ص 100.
[4] همان.
[5] مسعوی، شیخ محمد فاضل، ص 55.
[6] همان، ص 83.

 

و. نطفه از میوه بهشتی

به هر حال یک بانوی بهشتی که دارای خلق و خوی بهشتی است، باید نطفه او را عصاره میوه های بهشتی تشکیل دهد، و این امتیازی است که این بانو بر همه زنان جهان دارد. او یک زن بهشتی بود، خلق و خویش بهشتی، قلب و جانش بهشتی، رنگ و رویش بهشتی، گفتار و سخنانش بهشتی، خلاصه سر تا پا بهشتی بود. آیا در تمام تاریخ بشر کسی را می توان یافت که چنین سند افتخاری که در این روایات آمده، در تاریخچه زندگانیش ثبت شده باشد؟

برای مطالعه بیشتر کلیک کنید – بخش زندگی و سیره – شناسنامه – شماره 7 نطفه بهشتی مراجعه کنید.

 

 

Leave a Comment